بندپایان و بیماری های منتقله با آنها

//بندپایان و بیماری های منتقله با آنها

بندپایان و بیماری های منتقله با آنها

بیماری های مننتقله و ایجاد شده توسط بندپایان در انسان :

-پشه های کولیسیده: مالاریا ، فیلاریوز، انواع ورم مغز ویروسی یا آنسفالیت ها ، تب های ویروسی، (مانند بیماری دانگ، نیل غربی)، تب های خونریزی دهنده ی ویروسی ( مانند تب زرد ، بیماری خونریزی دهنده دانگ )،پاپیلی


-پشه های سراتوپوگونیده: دیپتالونما پرستنس و مانسونلا اوزاردی(فیلر ها)


– پشه خاکی(پسیکودیده) : کالاآزار(لیشمانیوز احشائی)، سالک یا لیشمانیوز پوستی(روستائی و شهری)، لیشمانیوز پوستی_ مخاطی (اسپوندا یا یوتا) ، تب پشه خاکی یا تب سه روزه ، بیماری ارویا

– پشه یا مگس سیاه (سیمولیده): اونکو سرکیازیس یا کوری رودخانه ای


– مگس تسه تسه : بیماری خواب آفریقایی


-خر مگس ها(تابانیده) :لوآزیس ، تولارمی و تعدادی آربوویروس


-مگس های اصطبل(موسیده): انتقال تخم مگس میاز درماتوبیا هومونیس

-مگس خانگی(موسیده): تب های حصبه و شبه حصبه ، اسهال ساده ، اسهال خونی ، وبا ، گاستروآنتریت ، آمیبیازیس ، آلودگی های
کرمی ، بیماری فلج کودکان ، ورم ملتحمه ، تراخم ، سیاه زخم و…


-مگس های مولد میاز(کالیفوریده، سارکوفاژیده،استریده و تعدادی دیگر: انواع میازیس(اجباری،دروغی و اتفاقی) مانند میازهای پوستی وزیر پوستی، دهانی، چشمی ،بینی،گوش، زخم، واژینال، دستگاه گوارش و عمومی


– کک ها (پولیسیده): تاعون خیارکی ، تیفوس موشی اندمیک ، کرم های نواری مانند هیمنولپیس دی مینوتا، دیپلیدیوم کانینوم وتولارمی


– کک ها (تونژیده): تونگیازیس


-سوسری ها(دیکتیوپترا) : تب های حصبه و شبه حصبه ، اسهال ساده ، اسهال خونی ، وبا ، گاستروآنتریت ، آمیبیاز ، آلودگی هایکرمی ، بیماری فلج کودکان ، ورم ملتحمه ، تراخم ، سیاه زخم وجذام

– شپش(پدیکولیده) : تیفوس همه گیر ، تب بازگرد همه گیر (تب راجعه) ، تب سنگر ، پدیکولوزیس و پیتیریوزیس

– ساس بوسه یا ساس پوزه دراز(ردووییده) : بیماری شاگاس


– ساس بستر(سیمیسیده) : کم خونی کمبود آهن


– کنه های سخت(ایکسودیده) : تیفوس کنه ای ، آنسفالیت های ویروسی ، تب های ویروسی ، تب های خونریزی دهنده یویروسی ،فلج بالارونده، بیماری لایم ، بابزیوزیس و تولارمی

– کنه های نرم(آرگازیده) : تب کیو و تب های بازگرد اندمیک (تب راجعه)


-هیره (مایت) ترومبیکولیده : تیفوس خارستان یا بوته زار


– هیره های موش(درمنیسیده) : آبله ریکتزیایی


– هیره سارکوپت(سارکوپتیده): خارش هفت ساله یا گال


– هیره دمودکس(دمودیسیده): گال دمودسی


– هیره گرد و غبار منزل(مایت های آکاریده،گلیفاژیده،پیومتیده و پیروگلیفیده): بروز حساسیت های گوناگون در منزل و در هنگامتماس با مواد غذائی با منشا گیاهی


– سیکلوپس ها و دیاپتاموس ها
(سیکلوپیده) : کرم گینه(دراکونکولوس مدیننسیس ، کرم پهن ماهی ( دی فلوبوتریوم لاتوم)


-صدپایان: گزش و مسمومیت بویژه در نزد کودکان


-هزارپایان: درماتیت در اثرتماس


– سوسک ها (تنبریونیده) : عوامل بیماری زای روده ای


– سوسک های تاولزا و سرگردان (ملوئیده ، استافیلینده و کریزوملیده)): ایجاد درماتیت و نکروز پوستی در اثر ترشحات سمی


– لارو و بالغ پروانه ها: بروز حساسیت های موضعی پوستی و سیستمیک مانند آسم ، خونریزی های زیر پوستی و لپیدوپتریسم

-زنبورها ، عنکبوت های بیوه و کژدم ها: گزش و نیش زدگی و مسمومیت در اثر زهر وارد شده به بدن


-ترس از عنکبوتیان و حشرات:آنتوموفوبیا یا آراکنوفوبیا

نحوه انتقال بیماری ها توسط بندپایان

الف- انتقال مکانیکی یا ساده :
در این روش عامل بیماری بدون هیچ گونه تغییری توسط بندپا به انسان منتقل میشود مگس ها و سوسری ها در انتقال عاملبیماری اسهال معمولی ، خونی وحصبه و تراخم به انسان نقش دارد . بعضی وقت ها این حشرات باعث آلوده کردن مواد غذایی ویا آب میشوند و انسان سالم که این مواد غذایی و یا آب آلوده را بخورد به آن بیماری مبتلا میشود مگس ها و سوسری ها رویمدفوع می نشیند تخم انگلها و انواع میکرب ها که در مدفوع است به پا و موهای ریز بدن آنها می چسبد و اگر روی مواد غذاییقرار گیرند و انسان سالم آن غذا را بخورد تخم انگل و یا سایر میکرب هاوارد بدن او شده و به بیماری دچار میشود.
ب- انتقال بیولوژیکی 
در این نوع انتقال عامل بیماری اول وارد بدن حشره شده و یکسری تغییرات در آن ایجاد میشود که عامل بیماری را به فرمبیماری زا تبدیل می کند و بعد وقتی بندپا روی بدن انسان سالم برای خونخواری نیش می زند او را بیمار می کند. در این نوعانتقال عامل بیماری تغییرات گوناگونی پیدا می کند که عبارتند از:

-انتقال پس از تکثیر عامل بیماری در بدن ناقل 
عامل بیماری تیفوس پس از خونخواری شپش از شخص آلوده وارد دستگاه گوارش شپش شده و در روده میانی یا معده شپشجایگزین می شود و سپس تکثیر پیدا کرده این امر باعث اتساع و سرانجام پس از مدتی پارگی سلولها می شود به این طریقریکتزیا وارد محوطه روده شپش آشکار می شود بنا بر این عامل آلوده کننده مدفوع شپش است ودر بدن شپش فقط عامل بیماری زیاد می شود گرچه عامل بیماری را از راه گزش کسب می کند ولی از راه گزش انتقال نمی دهد عامل بیماری طاعون نیزدرپیش معده کک تکثیر شده و از طریق خونخواری و نیش کک به انسان منتقل می شود. درصورتیکه عامل بیماری در نزد این ناقلین زیاد نشود قادر نیست که در تعداد کم سیستم ایمنی انسان را در هم بشکند و بر آن پیروز شود

-انتقال پس از تکامل عامل بیماری در بدن ناقل :
در این نوع انتقال عامل بیماری در نزد ناقل فقط مرحله تکاملی خود را پشت سر می گذارد و به فرم بیماری زا در می آید بیماریهای کوری رودخانه ای و پاپیلی که توسط فیلر ها ایجاد می شود به این روش منتقل می شوند..

 -انتقال پس از تکثیر و تکامل عامل بیماری در بدن ناقل :
پشه آنوفل وقتی روی بدن انسان مبتلا به مالاریا خونخواری می کند عامل بیماری وارد بد ن پشه شده بعد در بدن پشه تغییراتیمانند تشکیل زیگوت و یا دوره جنسی انگل در آن صورت می گیرد , تعداد آنها زیاد میشود از همین زیگوت هزاران اسپروزوئیت عامل ایجاد بیماری دربدن پشه تولید می شود. و بعد اگر این پشه یک انسان سالم را نیش بزند او را به بیماری مالاریا مبتلا می کند . در بدن آنوفل هم مرحله جنسی انگل و هم تکثیر آن صورت می گیرد.

ج -انتقال از طریق تخمیاعمودی یا ترانس اواریال:
هر گاه ناقلی در هر مرحله از زندگی خود با عوامل بیماری زا مانند ویروس ها ،ریکتزیا ها و بورلیا ها از مخزن بیماری یا فردآلوده شود و بتواند آلودگی راه به نسل بعدی خود از طریق جنین تخم منتقل کند به طوری که نوزاد این بندپا به صورت مادرزادی آلوده بوده وقادر خواهد بود که بیماری را بدون دسترسی به مخازن اصلی آن داشته باشد و آن را به افراد سالم منتقل کندواین توانائی را تا مرگ حفظ نماید پدیده انتقال عمودی در آن رخ داده است. لازم به ذکر است که در این موارد عامل بیماری برایناقل زیانی در بر ندارد
د- انتقال مرحله ای یا افقی یا ترانس استادیال :
هر گاه ناقلی مانند کنه ها در نوزادی یا اوایل زندگی خود با عوامل بیماری زا مانند ویروس ها ،ریکتزیا ها و بورلیا ها از مخزنبیماری یا فرد آلوده شود و بتواند حتی پس از پوست اندازی های متعدد افراد جدید را آلوده کند و این توانائی را تا مرگ حفظ نماید پدیده انتقال افقی در آن رخ داده است.
همه موارد فوق نشان می دهد که بندپایان می توانند به عنوان آفات مهم بهداشتی و پزشکی تلقی شوند و سلامتی انسان را بویژه در جوامع نادار از نظر اقتصادی و فرهنگی بیشتر مورد تهدید قرار دهند و از این نظر مبارزه با روش مناسب با این آفات به عنوان ضرورت جهت افزایش سطح بهداشت محسوب می گردد.

توسط |2020-05-20T12:45:27+04:30می 20th, 2020|دسته‌بندی نشده|