ساس تختخواب

ساس تختخواب

از راسته همیپترا و خانواده Cimicidaeمی باشند.

دو گونه ساس تختخواب وجود دارد که هر دو عموما از انسان تغذیه میکنند.C. lectularius که انتشار وسیعی دارد و C. hemipterus که معمولا به ساس مناطق حاره معروف است و در مناطق گرمسیر دنیای قدیم و جدید یافت میشود ولی در مناطق معتدله هم وجود دارد.

تشخیص این دو گونه آسان نیست ولی در سیمکس لکتولاریوس معمولا عرض پروتوراکس ۲/۵برابر طول آن است در حالی که در سیمکس همیپتروس عرض پروتوراکس دوبرابر طول آن میباشد و لبه های آن پهن نشده اند و انتهای شکم مثل سیمکس لکتولاریوس کاملا گرد نیست.

مرفولوژی:

حشرات بالغ ۵-۴ میلیمتر طول با بدنی بیضی شکل و بدون بال هستندکه در سطح پشتی شکمی پهن شده اند. هنگامی که خونخواری کرده باشند بدن کشیده تر بهنظرمی رسد و رنگ آنها قرمز یا قهوه ای و نسبتا فربه تر و بلندتر میشوند.

سر کوتاه و عریض وبر روی سر ۱ جفت آنتن ۴ بندی ، قطعات دهانی گزنده و مکنده به صورت خرطوم استوانه ای شکل و ۱ جفت چشم در طرفین سر مشاهده می شود .

خرطوم معمولا در امتداد سطح شکمی سر و پروتوراکس و چسبیده به آنها نگاه داشته میشود و به هنگام خونخواری به طرف جلو و پایین حرکت میکند.

در سینه پیش سینه بزرگتر از ۲ بند دیگر است.عرض پروتوراکس ۲برابر طول آن است . روی بند دوم و سوم سینه ۱ جفت بال تحلیل رفته به نام همی الیتر به صورت دو بالشتک بیضی شکل  مشاهده می شود.

شکم از ۸ بند تشکیل شده است که بند انتهایی شکم در نرها کشیده تر ومجهز به یک عضو تیز بنام penis خمیده کوچک است .

در سطح شکمی ماده ها یک بریدگی کوچک در سمت چپ و روی چهارمین بند وجود دارد.این بریدگی به یک کیسه به نام ارگان برلیس باز میشود که محل ذخیره و نگاهداری اسپرم میباشد. روی بدن پوشش کم پشتی از موهای ظریف دیده می شود.

ساس های نرو ماده هردو انسان را مورد گزش در هنگام شب قرار میدهند و بدین جهت تشخیص جنس آنها خیلی اهمیت ندارد.

خونخواری معمولا هنگام شب و اختصاصا قبل از طلوع آفتاب و روی افرادی که خوابیده اند انجام میشود. در صورتی که ساس ها گرسنه باشند در طول روز و در اتاق های خیلی تاریک و حتی در جاهای روشن خونخواری میکنند. ساس ها بر خلاف ککها و شپش ها مدت زیادی روی انسان باقی نمی مانند. در طول روز نمف ها و بالغ ها بی حرکت بوده و در محل های مختلف تاریک و خشک مثل شکاف ها،درزهای وسائل منزل، دیوارها، سقف ها، لابه لای کفپوش چوبی، زیر درزهای کاغذ دیواری، بین تشک و تختخواب مخفی میشوند.

با بازدید شکاف ها و درزها در خانه و دیدن ساس زنده، جلد، نمف، تخم و حتی پوسته آنها میتوان به وجود ساس پی برد.لکه های کوچک قهوه ای یا سیاه روی ملافه هاو دیوار و کاغذ دیواری نشانه وجود ساس است. خانه هایی که شدیدا به ساس آلوده باشند ممکن است بوی خاصی داشته باشند.

اهمیت پزشکی:

ساس ها هیچ یک از بیماریهارا به انسان منتقل نمیکنند ولی چون هنگام شب خونخواری میکنند و باعث بیخوابی میشوند میتوانند یک مشکل بهداشتی به حساب آیند.از طرفی عکس العمل افراد به گزش ساس متفاوت است و در گروهی ممکن است شدید باشد.

خونخواری مکرر تعداد زیادی ساس  بر روی بچه ها در هندوستان باعث کمبود آهن در آنها شده است.

ساس تختخواب ناقل احتمالی ویروس هپاتیت ب در آزمایشگاه میباشد.

کنترل:

با توجه به اینکه این حشرات خونخوار معمولا به طور غیر مستقیم پراکنده میشوند و به طور عمده به وسیله لباس، چمدان مسافرتی، مبلمان و خشکشویی ها از یک محل به محل دیگر انتقال یافته و پخش میشوند، میتوان گفت سرعت انتقال و گسترش آنها بالا است و کنترل شیمیایی با سموم مجاز و کم خطر برای انسان یکی از سریعترین راههای کنترل این حشرات خونخوار در مراحل آلودگی بالا در نظر گرفته میشود تا از پخش و انتقال آن جلوگیری میکند.اضافه کردن پیرترین یا پیرتروئیدهای ترکیبی به سموم مناسب برای سم پاشی مفید است چون باعث خارج شدن ساس از پناهگاههایشان میشود و تماس آنها را با سطوح سمپاشی شده افزایش میابد.
سمپاشی به صورت دستی یا کمپرسی روی دیوارها و کف اطاقها صورت میگیرد.


رختخواب کودکان و گهواره اطفال نباید سمپاشی شود . در این مورد لباس ها و .. را بجوشانید.

بدلیل خطراتی که سموم بر روی انسان و محیط پیرامون نتایج حاصل از یک مطالعه نشان داد که اسانس گیاه مرزنجوش در غلظت ۴۰% دارای خاصیت دورکنندگی بالایی علیه ساس تختخواب در مقایسه با DEET 33% می باشد. با توجه به این که گیاهان دارای عوارض جانبی کمتری برای انسان و محیط زیست هستند و تهیه آنها راحت و ارزان می باشد، می¬توانند جایگزین نسبتا مناسبی برای مواد شیمیایی مصنوعی جهت کنترل این حشره آفت باشند.

منبع:کلیات حشره شناسی پزشکی،تالیف م.و.سرویس؛ترجمه دکتر سید محمد علی سیدی رشتی،دکتر مرتضی زعیم،دکتر محمد ابراهیم صائبی؛انتشارات دانشگاه تهران

توسط |۱۳۹۷/۱۲/۷ ۲۲:۰۵:۵۱بهمن ۱۹ام, ۱۳۹۷|دسته‌بندی نشده|