سوسری ها

سوسری ها

سوسری ها از راسته دیکتیوپترا هستند و تقریبا ۴۰۰۰گونه سوسری وجود دارد.

سوسری ها را گاهی Cockroaches یا steam_bugمیگویند.

سوسری هایی که از نظر پزشکی اهمیت دارند عبارتند از:Blatella germanica , Blatta orientalis ,Priplaneta americana ,Suplla longipalpa ,Leucophaea maderae,Periplaneta australasiae

انتشار:

در تمام دنیا خصوصا مناطق گرمسیر و نیمه گرمسیر انتشار دارند.

مرفولوژی:

سوسری ها معمولا قهوه ای یا سیاه رنگ هستند که طولشان ۱-۵سانتی متر می باشد.در سطح پشتی شکمی پهن شده است.دارای جلد نرم و براق هستند.سر از طرف بالا کوچک به نظر میرسد و گاهی زیر پرونوتوم گرد بزرگ مخفی شده است.شاخک بلندو نخی از جلو سر و بین دو چشم خارج شده است.

قطعات دهانی برای جویدن،خردکردن و خراشیدن درست شده است.

هردو جنس دو جفت بال دارند ولی بالهای ماده در بعضی گونه ها کوتاه تر از نرهاست.

در ماده های بلاتا اوریانتالیس بالها خیلی کوچک و غیر فعال هستند.

بالهای جلویی نسبتا چرمی و تگمیا نامیده میشوند که در پرواز نقشی ندارند و به عنوان پوشش حفاظتی برای بال های غشایی عقبی می باشند.بالهای عقبی برای پرواز به کار رفته و در موقع استراحت مثل بادبزن تاخورده و روی بدن و زیر بالهای جلویی قرار میگیرند.بال به صورت متقاطع روی شکم قرار میگیرد.

دارای سه جفت پای رشدیافته که با خارها و موهای ریز پوشیده شده و به یک جفت چنگال ختم میشوند.

شکم بندبندی و بیضی شکل و بسته به گونه تمام یا قسمتی از آن توسط بالها پوشیده می شوند.

در هر دو جنس یک جفت سرسی بند بند مودار مشخص از آخرین بند شکم خارج شده است.سرسی ها در بعضی گونه ها به وسیله بالها پوشیده شده اند.در نرها یک جفت زائده بدون تقسیم بندی که نازک تر از سرسی هاست از انتهای شکم و بین سرسی ها خارج شده است.

انواع سوسری در نگاه کلی:

دوره زندگی:

سوسری ها گرما دوست هستند و در طول شبانه روز پشت رادیاتورها و لوله های آبگرم مخفی میشوند.از محل های دیگر که میتوان سوسری هارا یافت میتوان به چاه مستراح،مخازن فاضلاب،توده زباله،خاکروبه،قفسه ها و کشوها،زیر میز و صندلی،دسشویی و حمام،تختخوابها،پشت یخچال،اجاق خوراک پزی و ظروف آشپزخانه اشاره کرد.

سوسری ها شب فعالند و در طول روز به ندرت مشاهده میشوند.

این حشرات همه چیز خوارند و از کاغذ و پارچه گرفته تا خون خشک شده ،خلط و مدفوع و حشره مرده تغذیه میکنند.برای مدت ۵-۱۰هفته بدون آب و چند ماه بدون غذا میتوانند به سر ببرند.نمف ها در مدت ۷-۱۰روز بدون غذا از بین میروند.

سوسریها به برگرداندن بخشی از غذای خود که هضم شده و دفع مدفوع روی غذا یا هرچیز دیگری عادت دارند.

تخم در سوسری ها:

تخم ها در یک پوشش قهوه ای لوبیا مانند یا کپسول که اۥاۥتکا نام دارد گذاشته میشوند.

اۥاۥتکا از دو ردیف موازی اطاقک های حاوی تخم تشکیل شده است.تعداد تخم های داخل اۥاۥتکا بسته به گونه از ۱۲-۴۸ عدد فرق میکند. سوسریها گاهی با اۥاۥتکایی که قسمتی از آن از انتهای بدن خارج شده در حال دویدن میباشند.در بلاتلا ژرمانیکا تا لحظات قبل از خروج نمف اۥاۥتکا به شکم متصل میماند.

کپسول های حاوی تخم در محلهای تاریک و دور از چشم در شکافها و درزهاگذاشته میشوند.

سوسری های بالغ چندماه تا یک سال و یا حتی مدت بیشتری زندگی میکنند و در این مدت ماده۴-۹۰  اۥاۥتکا میگذارند.سوسریها دوره زندگی با دگدیسی ناقص دارند.نمف ها ۱-۳ماه از تخم خارج میشوند که بستگی به گونه و درجه حرارت دارد.نمف های جوان رنگ پریده و شبیه بالغهاست که به تدریج تیره میشوند.نمف ها بدون بال و در طی مراحل مختلف رشد میکنند و فقط بالغها دارای بال کاملا رشد کرده میباشند.

۶مرحله نمفی وجود دارد ولی پریپلانتا امریکانا ممکن است تا ۱۲مرحله نمفی داشته باشد.

مرحله نمفی در  بلاتلا ژرمانیکا ۱۰-۲۲ هفته،در بلاتا اوریانتایس۱۲-۱۸ماه و در پریپلانتا امریکانا۲/۵تا۳سال به طول می انجامد.

اهمیت پزشکی:

سوسری ها به دلیل عادات نامطلوب و غیر بهداشتی که در برگرداندن قسمتی از غذای هضم شده بر روی مواد و استفاده از مدفوع دارند، از عوامل کمک کننده به انتقال بیماری های مختلف دارند.

از عوامل بیماری زایی که توسط سوسری ها انتقال پیدا میکنند شامل: ویروس فلج ،تک یاخته ها مثل Entamoeba histolityca,Trichomonas hominis,Giardia intestinalis,Balantidium coli,باکتری ها مثل اشرشیا،استافیلوکوکوس اورئوس،شیگلا دیسانتری و انواع سالمونلا مثل سالمونلا تیفی است.

سوسری ها میزبان واسط Acanthocephalid moniliformis که در بین جوندگان عمومیت دارد و میتواند به گربه و سگ و انسان را آلوده کند.

این حشره میزبان نماتودهای گونژیلونما پولکروم وآنترویوس ورمیکولاریس است.سوسری ها به طور طبیعی به توکسوپلاسما گوندی آلوده است.

مبارزه:

رعایت نظافت در آشپزخانه ها و باقی نگذاشتن غذا یا ظروف آلوده در طول شب باعث کاهش سوسری ها میشود.

سم پاشی یا گردپاشی اماکن مثل قفسه ها،جارختی،وسائل آشپزخانه،زیر ظرفشوئی،زیر اجاق گاز،زیر یخچال ونزدیک زباله دانها را انجام داد.

بهتر است برای سمپاشی از سموم فسفره یا کاربامات ها  استفاده کرد.افزودن پیرتروئیدها به ترکیب حشره کشها باعث خروج سوسری ها از پناهگاه ها و اثر بیشتر سم پاشی می شود.

به کار بردن توام سم پاشی و گردپاشی بااستفاده از یک حشره کش یا حشره کش های مختلف بهترین روش مبارزه است.

منبع:کلیات حشره شناسی پزشکی،تالیف م.و.سرویس؛ترجمه دکتر سید محمد علی سیدی رشتی،دکتر مرتضی زعیم،دکتر محمد ابراهیم صائبی؛انتشارات دانشگاه تهران

توسط |۱۳۹۷/۱۲/۶ ۱۵:۲۳:۰۰اسفند ۱ام, ۱۳۹۷|دسته‌بندی نشده|