سوسک های تاول زا

//سوسک های تاول زا

سوسک های تاول زا

سه گروه بزرگ از حشرات در ایجاد درماتیت تاولی نقش دارند.خانواده Meloidae،Oedemeridaeبه سبب آزاد کردن ماده تاولزای کانتاریدین باعث آسیب به پوست می شوند.گروه سوم از سوسک های تاولزا متعلق به خانواده Staphylinidae با واسطه ماده پدرین ایجاد تاول می کنند که از نظر شیمیایی از کانتاریدین مجزا می باشد.

Meloidae:

قاب بالان تاول­ زای خانواده Meloidae، متعلق به فوق راسته Tenebrionidea، با بیش از۱۲۰ جنس و۲۵۰۰ گونه در سراسر دنیا به جز نیوزیلند انتشار یافته ­اند و بیشترین تنوع آن­ها در اقلیم­های خشک و نیمه­ خشک می­باشد.

این خانواده به ۴ زیر خانواده Nemognathinae, Tetraonycinae Meloinae و Eleticinae تقسیم می­شوند، که دو زیر خانواده Nemognathinae و  Meloinae انتشار جهانی دارند.

در مجموع ۲۵ گونه متعلق به ۸ جنس از ۵ قبیله و ۲ زیرخانواده ثبت شد. نمونه­ های شناسایی شده از اینقرار هستند:

Meloinae: Meloe variegatus Donovan,Meloe tuccius ,Meloe proscarabaeus Linnaeus, Alosimus armeniacus (Faldermann), Lydus tenuiitarsis Abeille de Perrin, Oenas crasicornis Illiger, Mylabris quadripunctata Linneaus, Mylabris apicenigra Soumakov,Mylabris calida (Pallas), Mylabris cincta Olivier, Mylabris magnoguttata Kaszab,Mylabris groschkei Kaszab, Mylabris doriae Marseul, Mylabris klugi Redtenbacher Mylabris mirzayani(Kaszab),Hycleus colligatus, (Redtenbacher), Hycleus javeti (Marseul), Hycleus zebraeus(Marseul), Hycleus scabiosae (Olivier), Hycleus fuscus (Olivier),Cerocoma festiva Falderman, Cerocoma latreillei Faldermann ,Cerocoma bodemeyeri Reitter. Nemognathinae:Nemognatha chrysomelina Fabricius.

شکل شناسی:

از نظر زیست ­شناسی اعضای این خانواده به علت داشتن ویژگی­های متمایزی چون، دگردیسی اغراقی (hypermetamorphic)، زندگی انگلی لارو، رفتار دفاعی (تولید ماده تاول­زای کانتاریدین) و رفتارهای جفت­گیری متنوع مورد توجه می­باشند.

از نظر کنترل بیولوژیک لارو این قاب بالان با تغذیه از تخم ملخ­ها و کنترل جمعیت آن­ها می­توانند سودمند باشند.

حشرات کامل این سوسک­ها با تغذیه از گیاهانی از خانواده­ های آفتاب­گردان (Asteraceae)، حبوبات (Leguminosae)، سیب ­زمینی (Solanaceae)، تاج­ خروس (Amaranthaceae)، موجب آسیب رساندن به این محصولات کشاورزی می­شوند.

علایم:

کانتاریدین ترکیبی ترپنوئیدی و ماده ایی تاول زاست  که موجب پوسته پوسته شدن پوست می شود.

کانتاریدین در سلول های سرطانی، مرگ برنامه ریزی شده را القاء می کند.نتایج مطالعه ای نشان داد که کانتاریدین در زمان و غلظت های متفاوت باعث القای مرگ برنامه ریزی شده سلولی در پروماستیگوت های لیشمانیا ماژور و ماکروفاژ آلوده به لیشمانیا ماژور می شود

Paederus

سوسک پدروس، نوعی حشره سمی از خانواده استافیلینیده می‌باشد که به‌طور گسترده‌ای در استان‌های شمالی کشور پراکنده می باشد. این حشره، ترکیبی سمی و محرک به نام پدرین از خود آزاد می‌کند که به‌واسطه توقف در بیوسنتز پروتئین و میتوز، منجر به‌نوعی درماتیت تماسی تاولی سوزش دار و اپیدرمولیز خود التیام یابنده می‌شود که به آن درماتیت پدروس می‌گویند.

 تابه حال بیش از ۶۰۰ گونه از آن شناسایی شده است. پدروس به طور گسترده ای در سراسر جهان در اطراف مواد پوسیده، لاشه حیوانات، کنار نهر
آب، مزارع برنج، سواحل رودخانه و لانه مورچه ها پراکنده بوده و عوامل  چون رطوبت نسبی بالا و درجه حرارت مناسب، شرایط مطلوبی برای رشد این حشره ایجاد میکند.

در بسیاری از کشورهای آفریقایی و استرالیا، بعد از بارندگیهای شدید این عارضه دیده میشود .اپیدمیهای ناشی از درماتیت خطی در بسیاری از کشورها از جمله مالزی، سریلانکا ترکیه، هند،عراق،ژاپن و سیرالئون گزارش شده است. پدروس علاوه بر استانهای شمالی در نواحی جنوبی استانهای فارس، هرمزگان، بوشهر،سیستان و بلوچستان، خوزستان، چهارمحال و بختیاری دیده میشود لذا، اغلب در فصول گرم و مرطوب، بیشترین فعالیت را دارند. در شمال ایران مزارع برنج و در استان فارس مزارع یونجه از عمده ترین زیستگاههای این حشره است.

.سوسکهای تاول زای موجــود در ایران ً عمدتا از نوع پدروس و مهمترین گونه های آن در استانهاس شــمالی کشور، گونه  Paederus fuscipes  مىباشد و تحــت عنوان دراکولا یــا بند نیز معروف مىباشــد.

شکل شناسی:

این حشره باریک، کشیده، و کوچک (۶-۱۰ میلیمتر)، با بالهای کوچک و تسلسل رنگ سیاه یا نارنجی در بین پنج قطعه بدن با بالپوشــهای
کوتــاه به رنگ آبی یا ســبز متالیک که فقط چند بند اول شــکم را مىپوشاند، سر و انتهای شــکم سیاه رنگ هستند.،شباهت ظاهری بسیار زیادی با مورچه داشته و برخلاف تصور بیشتر مردم نه نیش میزند و نه گاز میگیرد، بلکه در هنگامح رکت روی پوست، احساس خطر و یا له شدن، نوعی ترکیب سمی،
محرک و سوزاننده به نام «پدرین» از حشره آزاد میشود .این سم که به طور طبیعی در همولنف حشره وجود دارد (مقدار آن در حشره ماده بالغ (۲/۰ تا ۵/۲۰ میکروگرم) ۱۰ برابر حشره نر بالغ (۱/۰ تا ۵/۱ میکروگرم) میباشد، ماده ای ترشحی دفاعی در برابر عقربها و دیگر بندپایانی است که قصد تغذیه از تخم این حشرات را دارند، که به واسطه توقف در بیوسنتز پروتئین و تقسیم سلولی (میتوز)، برای سلولهای یوکاریوتیک بسیار سمی بوده و از اهمیت پزشکی بالایی برخوردار است.مقدار پدرین در جنس نر ۱/۰ تا ۵/۱ میکرو گرم و در جنس ماده ۲/۰ تا ۲۰ میکروگرم است.

سوســکهای تاولزاى پدروس حشرات شــب فعال و غالبا به نور جلب مىشوندو در نتیجه تمایل دارندروی افرادی که در خانه
و یا در ایوان زیر نور چراغ هســتند، بنشــینند.

علایم :

درماتیت خطی ناشی از پدروس بیشتر در قسمتهای فاقد پوشش بدن عارض میشود. رطوبت هوا و خشکی پوست باعث میشود که پدرین حشره پدروس سریعتر
باعث درماتیت شود .این عارضه عمدتاً با اوج فعالیت پدروسها در فصل گرما در استـانهای مازنـدران، گیلان وگلستان دیده میشود.تحریک حشره یا
له شدن آن بعد از مدت ۲۴ ساعت باعث بروز علائم میشود و این عارضه عمدتاً ۱۴-۱۰ روز پابرجا است. بیشتر افراد بعد از غروب آفتاب و بعد از استفاده از
لامپهای روشنایی در تماس با حشره قرار میگیرد.
در این درماتیت خطی، طیفی از تغییرات هیستوپاتولوژیک داخل و زیر اپیدرمی دیده میشود که شکل و اندازه آنها منوط به میزان و غلظت سم تراوش شده از بدن حشره، محل موردحمله، و قدرت دفاعی و ترمیمپذیری پوست است. کانون اصلی این بیماری،محل اولیه تماس پوست با سم میباشد. بدین صورت که کانونهای
فرعی در اثر خاراندن محل آلوده به سم و انتقال یافتن آن به اطراف، موجب آزاد شدن پروتئازهای اپیدرمی شده و متعاقباً تخریب اپیدرم در اطراف کانون اولیه زخم را باعث میشوند .علائم این تخریب موضعی، شامل به وجود آمدن ماکولهایی بدواً قرمزرنگ و پراکندههمراه با درد، سوزش و خارش در محل تماس میباشد که بهصورت کهیر بوده و بهتدریج این لکهها بههمپیوسته، نسبتاً تیره شده، و موجب اریتماتوز کامل ناحیه تماس میشود (حالتی مشابه زخم حاصل از چکیدن مایعی داغ روی پوست). پس از التهاب اولیه، وزیکولهای کوچکی ظاهر میشوند که به تدریج بزرگ شده و فرمی خطی پیدا میکنند. در انتها نیز زخم خشک شده و سطح آن ترکهایی بر میدارد که به تدریج پوسته های زخم ریزش کرده و لکه هایی هیپرپیگمانته جای آن را میگیرند. هیپرپیگمانتاسیون اغلب زودگذر و موقتی است و بهبودی خود به خودی طی ۷ تا ۱۴ روز حاصل میشود که البته گاهی ممکن است آثارش تا چند ماه هم باقی بماند. پوسته ریزی نیز ممکن است چند مرتبه صورت بگیرد یعنی ممکن است پس از پوسته ریزی اولیه در اثر خاراندن محل یا بهطور خودبخودی پوست جدید نیز مجدداً به همان ترتیب ریزش کرده تعویض شود .گاهی علاوه بر پوست، چشمها نیز گرفتار میشوند که ممکن است ناشی از تماس مستقیم حشره و سم آن و یا تماس دستهای آلوده به سم حشره باشد که ممکن است به صورت درماتیت پری اوربیتال، بلفاریت، کونژکتیویت، ایرتیس، کموزیس بروز نماید. همچنین خاراندن زخم در مرحله وزیکولی بهدلیل مرطوب و نرم بودن سطح زخم موجب پارگی آن شده و احتمال عفونتهای ثانویه راافزایش میدهد .بروز عفونت ثانویه یا له شدن بیش از یک حشره روی پوست و نیز حساسیت بیشتر برخی از افراد موجب تغییر تابلوی بالینی عارضه میشود به نوعی که گاه مجموعهای از عوارض غیرمستقیم همچون دردهای مفصلی، استفراغ، تب و ناراحتی پرده صماخ گوش را به وجود میآورد. شکل و مراحل التیام زخم در نقاط مختلف بدن یک فرد متفاوت است.در ایران، این بیماری در هر دو جنس، در هر رده سنی، و با هر موقعیت اجتماعی هم در اهالی (ساکنین شهر و روستا) و هم مسافرین استانهای گرم و مرطوب شمال کشور و اشیه دریای خزر به ویژه از اواسط بهار تا اواسط پاییز دیده شده و ضایعات اریتماتو وزیکولار ناشی از بیماری غالباً در نواحی باز و بدون پوشش بدن بالاخص صورت، گردن، اندامها، و چشمها ظاهر میشوند.

بر طبق نتایج این مطالعه درماتیت پدروس یک بیماری چند علامتی بوده و بیشترین علامت بیماری و شکایات بیماران در محل ضایعه درماتیت بصورت خارش و سوزش توام با درد گزارش شده است همچنین شایع ترین نشانه بالینی بیماری درماتیت پدروس در این مطالعه وجود اریتم و وزیکول بصورت توام در محل ضایعه بود (۵۱%) که در برخی از آنها با پوسچول نیز همراه بود. بیشتر ضایعات ناشی از این بیماری در این بررسی در گردن و صورت (۳۱%) و همچنین دست (۳۰%) بیماران مشاهده شد. شکل بیشتر ضایعات درماتیت پدروس مشاهده شده در این مطالعه بصورت خطی (۳۵%) و یک کانونی (۳۸%) و در اندازه ۶-۲ سانتیمتری می‌باشد.

این بیماری در ماه‌های شهریور و مهر و در سنین ۳۰-۱۲ سال بدلیل مواجه بیشتر از شیوع بالاتری برخوردار است که در تشخیص بیماری می‌توان به پزشکان کمک نماید.

مبارزه و درمان:

با توجه به این که حشره پدورس به عنوان عامل مبارزه بیولوژیک در کنترل آفات کشاورزی (در مزارع برنج، پنبه، ذرت، سیب زمینی، گوجه فرنگی و آفتاب گردان و …) و حفظ تعادل در ارگانیسمهای موجود در یک اکوسیستم خاص میباشند، لذا تلاش برای نابود کردن و ریشه کن کردن این حشره، راه حلی منطقی نخواهد بود. به علاوه مطالعات بسیاری نیز در سرتاسر جهان بر خاصیت ضد توموری سم پدرین تمرکز دارند .در ایران نیز، مطالعات بیولوژی مولکولی و شیمیایی پیشرفتهای در سطح آزمایشگاه در ارتباط با جداسازی و کشت باکتری سودوموناس همزیست مرتبط با سنتز پدرین و بررسی اثرات سیتوتوکسیسیتی
این سم در درمان سرطان صورت گرفته است .البته جنبه های مفید ذکر شده به هیچ عنوان، به معنی بدون کنترل رها نمودن این گونه خاص نیست، چرا که احتمال وقوع همه گیری درماتیت پدروس البته در سطحی بزرگتر افزایش مییابد .
همان طور که تا به امروز موارد زیادی از همه گیری درماتیت پدروس در بسیاری از نقاط دنیا ازجمله نواحی شمال ایران گزارش شده است

.هنوز دارو و یا پادزهری با اثر قطعی و اختصاصی برای درمان عوارض ناشی از سم این حشره یافت نشده و تمام شیوههای درمانی کنسرواتیو و مبتنی بر تخفیفو تعدیل تظاهرات عارض شده میباشد. لذا به نظر میرسد بهترین راه اجتناب از این عارضه، کاهش تماس انسان با حشره (پیشگیری سطح اول) و در صورت تماس، خنثی نمودن اثر سم در مراحل اولیه تماس بهوسیله شستوشو با آب و صابون و یا الکل سفید میباشد، اما از آن جایی که اکثر مردم حتی افراد بومی هیچگونه آگاهی نسبت به این حشره و بیماری ناشی از تماس با آن ندارند، لذا در غالب موارد، زمان و مکان تماس با سم را بخاطر نداشته و معمولاً پس از بروز علائم متوجه ابتلای خود میشوند. در نتیجه کاربرد این شیوه ها چندان مؤثر به نظر نرسیده و در مراحل بعد از شروع عارضه تأثیری در خنثی شدن اثر سم نخواهد داشت. همان طور که گفته شد،اقدامات درمانی بر کاهش شدت علائم و طول دوره عارضه متمرکزمیباشد. در این راستا، استفاده از پمادهای ضد التهاب استروئیدی موضعی، آنتی هیستأمین و مسکن در صورت وجود خارش و درد غیرقابل تحمل، و آنتی بیوتیک های موضعی و یا سیستمیک درصورت بروز عفونت ثانویه مؤثر خواهند بود. همچنین با تمیز نگه داشتن محل عارضه میتوان از بروز مشکلات ثانویه ازجمله عفونتهای باکتریایی جلوگیری کرد 

کارهایی جهت پیشگیری و مبارزه و درمان می توان انجام داد 

– گذراندن شب تا حد امکان در داخل اماکن مسکونی
– نصب پردههایی که مانع از عبور نور میشوند
– استفاده از توریهای مناسب با مش بسیار ریز برای درب و پنجرههای منازل
– استفاده از پشهبند در جنگل و تفرجگاهها
– خودداری از آویختن لباسها بر روی درختان در پارکها و جنگل
– بررسی لباسهای خشک شده در بالکنها و حیاط منازل و انتقال آنها به داخل
– خودداری از تماس مستقیم با حشرات
– خودداری از کشتن حشره در سطح بدن جهت ممانعت از خروج سم پدرین

– دور کردن حشرات داخل ساختمان با استفاده از حشرهکشها
– جمعآوری مواد پوسیده از اطراف منازل مسکونی
– از بین بردن علفهای هرز و دیگر گیاهان
– خودداری از تلنبار کردن علوفه و مواد گیاهی در نزدیکی اماکن مسکونی
– سمپاشی مزارع برنج، ذرت، پنبه و غیره با استفاده از سموم دفع آفات کشاورزی برای مبارزه با حشره بالغ
– زدودن خاکهای با قابلیت حشره زایی
– استفاده از لامپهای با نور کم و خودداری از روشن کردن تمام لامپهای منازل
– استفاده از نور سیاه/فرابنفش به همراه صفحات آغشته به حشرهکش برای جمعآوری و امحاء حشره در شب
دوم – شستشوی فوری دستهای و محل تماس آلوده پوست با آب و صابون، و الکل سفید
– مراجعه به نزدیکترین مرکز بهداشتی درمانی برای بررسی و درمان
– شستشو با محلولهای ضدعفونیکننده مثل سرم فیزیولوژی و بتادین رقیق شده در صورت وجود ارزویون و ترشح
– استعمال الکل سفید روی موضع آلوده به سم حشره دراکولا، یا بر روی زخم
– استفاده از پمادهای ضد التهاب استروئیدی موضعی (مانند: هیدروکورتیزون، تریامسینولون و غیره)
– استفاده از پمادهای ضدخارش مثل لوسیون های حاوی کالامین
– استفاده از آنتیهیستأمین و مسکن در صورت وجود خارش و درد
– استفاده از آنتیبیوتیک موضعی و یا سیستمیک در صورت بروز عفونت ثانویه
– اجتناب از مصرف لوازم آرایشی در طول دوره درمان
سوم – مراجعه به متخصصین پوست و زیبایی
– انجام اقدامات ترمیمی در صورت باقی ماندن آثار زخم پس از التیام
– استفاده از نرمکننده (مانند وازلین) در موارد خشکی پوست که ممکن است بعد از بهبودی به مدت طولانی ادامه یابد
– استفاده از لوازم آرایشی و بهداشتی برای پوشاندن آثار باقی مانده پس از طی دوره درمان

منابع:

۱- بررسی فراوانی علائم و نشانه‌های بیماری درماتیت پدروس در بیماران مراجعه کننده به درمانگاه‌ها و بیمارستان شهرستان بهشهر در سال ۱۳۷۹،سید مسعود داوودی، پژمان بختیاری، مهدی خوبدل*

۲-کلید شناسایی قاب بالان در استان مرکزی ملوییده، روشنک مسلمی ، شاهرخ پاشایی راد 

۳- القای آپوپتوز توسط کانتاریدین در پروماستیگوت ها و ماکروفاژهای آلوده به آماستیگوت های لیشمانیا ماژور در شرایط آزمایشگاهی  ،, غفاری فر فاطمه*, دلیمی عبدالحسین, شریفی زهره, حسن زهیر،معروفی یحیی ، مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران،   خرداد ۱۳۹۱ , دوره  ۲۲ , شماره  ۸۹ ; از صفحه۳۲ تا صفحه ۴۰

۴- مقایسه اثر آتورواستاتین با دارو نما در درمان درماتیت پدروس،نیکوکار سیدحسن, موسی کاظمی سیدحسن*, حاج حیدری زهره, داوری بهروز،مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی کردستان :   بهار ۱۳۸۹ , دوره  ۱۵ , شماره  ۱ (مسلسل ۵۵) ; از صفحه۵۳ تا صفحه ۶۲

۵-بررسی فراوانی علائم و نشانههای بیماری درماتیت پدروس در بیماران مراجعه کننده به درمانگاهها و بیمارستان شهرستان بهشهر در سال ۱۳۷۹، مهدی خوبدل ،سید مسعود داوودی ،پژمان بختیاری

۶-گزارشی تجربی از بروز بالای درماتیت پدروس در اهالی و مسافرین شهرهای شمالی کشور صرفاً به علت عدم اطلاع رسانی، گلشن مقبلی ،امین سهیلی

توسط |۱۳۹۸/۱/۳۱ ۱۸:۵۳:۱۵فروردین ۳۱ام, ۱۳۹۸|دسته‌بندی نشده|