موریانه ها

موریانه ها

حشرات راسته Isoptera یا مساوی بالان هستند.از نظر فیلوژنز قدیمی تر از سایر حشرات اجتماعی مثل مورچه ها و زنبورها و از نظر نشو نمای فردی ابتدائی ترین هستند.

این گروه از حشرات دارای دگرگونی ناقص و تدریجی میباشند.

انتشار:

این حشرات تقریبا محدود به نواحی استوائی و گرمسیر می باشند و در محیط زیست آنها هوا باید حتی الامکان آرام و بدون جریان و مقدار رطوبت نسبی آن همیشه بالا و بیش از ۵۰درصد باشد و نیز لانه باید غیرقابل نفوذ به روشنائی و مقدار گاز کربنیک هوای آن نسبتا زیاد باشد.تامین این شرایط میکروکلیمائی خاص در لانه های زیرزمینی و داخل چوب برای این حشرات فراهم است و موریانه ها در این محیط های بستهاز امکانات مختلف برای ثابت نگه داشتن این شرایط استفاده می کنند.

مرفولوژی:

موریانه ها شباهت زیادی با مورچه ها دارند که این شباهت ظاهری است و به همین جهت موسوم به مورچه سفید هستند.موریانه هاحشرات بی بال کوچکی به رنگ سفیدشیری و دارای شاخک تسبیحی میباشند.حدفاصل قفس سینه و شکم فاقد ساقه می باشند.

شباهت اصلی مورچه ها با موریانه ها صفت بی بالی عده ای از افراد کلنی است.

در موریانه ها نوزادی که از تخم خارج میشود شباهت زیادی به موریانه کامل دارد و فقط از نظر اندازه و جثه کوچکتر است و نیز رشد بال ها در پوره های نر و ماده تدریجی است .

فعالیت موریانه ها در مناطق استوائی و گرمسیر تاثیر به سزایی در تغییرات فیزیکی و شیمیایی خاک این مناطق دارد.

در بعضی مناطق مخصوصا آفریقا موریانه ها به خصوص افراد بالدار به وسیله اهالی این مناطق جمع آوری و به مصرف غذا می رسند.اهمیت و ارزش غذایی این حشرات در غذای انسان مربوط به زیادی ذخیره چربی بدن آنها می باشد.

روند اجتماعی و تاریخی موریانه ها:

اجتماع این حشرات از صدها وهزاران موریانه تشکیل می شود.افراد مختلف جنسی(نروماده) بالدار،افراد غیرجنسی(کارگرها و سربازها) بی بال می باشند.به علاوه این افراد از نظر رشد سر و آرواره باهم اختلاف دارند.

در موریانه ها نر و ماده بعد از پرواز آمیزشی از هم جدا نمیشوند و در حالی که بال های خود را می اندازند به اتفاق به یک زندگی مشترک و نسبتا طولانی و ایجاد خانواده یا کلنی جدید میپردازند و در این مدت چندین بار جفت گیری می کنند.در این اجتماع نوزادها متحرک و فعال هستند و در انجام قسمتی از کارهای کلنی به کارگرها کمک می کنند.

محیط زیست:

موریانه ها عموما به طور مخفی و در محیط های بسته،زیرزمین،داخل تنه درختان،ساختمان ها و وسایل چوبی،تیر برق،تلفن،تروارس زندگی میکنند و نیز لانه های ساخته شده آنها به بلندی چندین متر از سطح زمین است.

 

خسارت:

خسارت موریانه ها در انبارهای چوب،ساختمانهای چوبی،مصالح چوبی مانند تیر،تراورس و حتی مبل و کتاب در بعضی نقاط اهمیت اقتصادی زیادی دارد نگاهداری و حفاظت آنها از حمله موریانه ها به مدت زیاد تقریبا غیر ممکن است.

مبارزه:

موریانه ها با توجه به رژیم غذایی شان که منحصرا از مواد سلولزی تغذیه می کنند، از لحاظ کشاورزی اهمیت دارند. گروهی از موریانه ها، مانند موریانه های دروگر، به مراتع خسارت وارد می کنند. گونه هایی از موریانه ها نیز به گیاهان زراعی و درختان مثمر و غیرمثمر صدمه وارد می کنند. بنابراین بررسی راهکارهای کنترل موریانه ها در کشاورزی از دیرباز مورد توجه محققین بوده  است.

-امروزه یکی از بهترین روش های کنترل موریانه ها، استفاده از سیستم طعمه گذاری می باشد. در این روش مقدار کمی ماده سمی با خاصیت تاخیری و تدریجی در یک ماده سلولزی ابقا می شود. سپس این ماده توسط افراد جمع آوری کننده غذا از طریق تروفالاکسی (انتقال دهان به دهان غذا) به سایر افراد منتقل و سبب ایجاد اپیدمی در داخل کلنی و در نهایت مرگ آن می گردد. (۲)

-در دهه اخیر استفاده از نانوتکنولوژی به تولید نانوکپسول های تهیه شده از مواد مختلف و به رهایش کنترل شده آفت کش ها درون آنها کمک کرده است. نئونیکوتینوئیدها، از جمله ایمیداکلوپراید، گروهی از ترکیبات شیمیایی حشره کش اند که در دو دهه اخیر در غالب برنامه های کنترل آفات معرفی شده اند.

یافته های یک پژوهش، نانوکپسول های پایه اتیل سلولز حاوی ایمیداکلوپرید را به عنوان یک فرمولاسیون موریانه کش موثر پیشنهاد می کند.(۳)

-اسانس اکالیپتوس (حدود۱۰۰درصد)باغلظت ۶/۱ درصد را میتوان به عنوان یک سم با اثر دورکنندگی مناسب علیه موریانه معرفی کرد.(۴)

-‎ قارچ بیمارگر Metarhizium anisopliae به عنوان عامل بیماری موسکاردین سبز حشرات، قارچی مهم در کنترل بیولژیک حشرات آفت محسوب می شود. چوب تیمارشده با قارچ Metarhizium anisopliae در کنترل موریانه Microcerotermes diversus موثر می باشد.(۵ )

منابع:

۱-حشره شناسی،دکتر محمود شجاعی،انتشارات دانشگاه تهران.

۲- مطالعه کنترل موریانه های زیرزمینی در نخلستان های منطقه سراوان با استفاده از سیستم طعمه گذاری، غیورفر رحیم, محمدپور، موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور، تهران.

۳-کارایی نانو کپسول های پایه اتیل سلولز حاوی ایمیداکلوپراید در کنترل موریانه (Microcerotermes diversus (Iso.: Termitidae در شرایط آزمایشگاهی‎، البوالفارسی رضا، حبیب پور بهزاد،اشرفی علی،دانش گیاهپزشکی ایران (علوم کشاورزی ایران) ۴۶ (۲), ۲۸۵-۲۹۴.

۴-بررسی اثر دورکنندگی اسانس اکالیپتوس (Eucalyptus camaldulensis) روی موریانه Microcerotermes diversus‎،شفیعی علیوجه الهه, حبیب ‌پور بهزاد, محرمی پور سعید, راسخ آرش‎

حفاظت گیاهان (علوم و صنایع کشاورزی) ۲۶ (۴), ۴۰۸-۴۱۵.

۵-تاثیر چوب تیمارشده با قارچ بیمارگر حشرات Metarhizium anisopliae در کنترل موریانه Microcerotermes diversus‎، چراغی امیر, حبیب ‌پور بهزاد, مصدق محمدسعید, مهین پو ویدا‎، حفاظت گیاهان (علوم و صنایع کشاورزی) ۲۶ (۲), ۲۰۹-۲۱۶

توسط |۱۳۹۷/۱۲/۱۶ ۸:۰۰:۵۰اسفند ۱۵ام, ۱۳۹۷|دسته‌بندی نشده|