کنترل بیولوژیک حشرات بهداشتی

//کنترل بیولوژیک حشرات بهداشتی

کنترل بیولوژیک حشرات بهداشتی

امروزه کاربرد ترکیبات شیمیایی به عنوان ارزانترین و متداولترین روش کنترل آفات و بیماریهای گیاهی مورد توجه
است، اما این مواد معمولاً در طبیعت به کندی تجزیه میشوند و به همین دلیل باعث ایجاد مسمومیت برای انسان، جانوران
اهلی و سایر موجودات میشوند .

خطرات زیست محیطی و بهداشتی آفتکشهای شیمیایی، موجب توجه به روشهای جایگزین در کنترل آفات، مانند
بکارگیری اسانسهای گیاهی، آفتکشهای بیولوژیک در کشاورزی پایدار و تولید محصول سالم گردیده است.

کنترل بیولوژیکی حشرات از برنامه های ویژه ی سازمان بهداشت حهانی است که ضمن تاکید بر رعایت اصول ایمنی
زیستی و حفظ سلامت محصولات کشاورزی و محیط زیست، از تحقیقات کارآمد در این خصوص حمایت نموده است.
یکی از روشهای کنترل بیولوژیکی حشرات، استفاده از میکروارگانیسم هایی نظیر باکتری، ویروس و یا قارچ برای تولید و
استخراج حشره کش است که میکروارگانیسم یا متابولیت ثانویه ی آن بر روی حشره ی خاصی اثر نموده و آنرا کشته یاغیر
فعال می کند.

در میان باکتریها، باسیل ها متداولترین گروهی هستند که این قبیل حشره کشها از آنها به دست می آید. حشره
کشهای قارچی از نظر میزان نفوذ در میزبان وابسته یه شرایط محیطی اند و همین امر مصرف آنها را محدود نموده است.
روش تخمیر متداول ترین شیوه برای تولید و استخراج حشره کش هاست. پس از انتخاب سوش میکروارگانیسم و محیط کشت
مناسب، میکروارگانیسمها به صورت تخمیر غوطه وری کشت داده شده و نهایتا متابولیت های آنها با روشهای اختصاصی
استخراج می شود. این روش برای باکتریها و قارچها کاربرد دارد. البته بیشتر قارچهای حشره کش با تخمیر سطحی به دست
می آیند. ویروس ها و پروتوزئرهای حشره کش با کشت سلولی در زیست واکنشگاه ها تولید می شوند.
روشهای تولید و استخراج اختصاصی حشره کشهای میکروبیولوژیک، فرمولاسیون مناسب و کفایت لازم از ویژگیهایی است که
نیاز به استاندارد دارد. تنوع این محصولات بیوتکنولوژیک انجام تحقیقات گسترده ای نظیر غربالگری سویه های
میکروارگانیسم، ارزیابی ایمنی زیستی محصولات، نحوه ی برچسب گذاری و تعیین کارآمدی آنها را می طلبد. توجه به
استانداردهای بین المللی موجود برای این گونه محصولات تخمیری میکروبی و در نظرداشتن نیازهای ملی می تواند بستری
مناسب برای تولید و توسعه ی استاندارد این محصولات باشد.

کنترل بیولوژیک پشه ها:

در دنیا گزارشات متفاوتی در مورد استفاده از دانه های پلی استیرن جهت ممانعت از خروج پشه هـای بـالغ در داخـلچاههای فاضلاب، انبارهای آب، حفرات جمع آوری فاضلاب، تانکهـا و مخـازن آب و مجتمـع هـای صـنعتی وجـود دارد.بکار بردن چندین لایه از این محصولات مـیتوانـد وفور پشه ها را بواسطه، خفه کـردن لاروهـا و شـفیره هـا و ممانعت از تخمگذاری بالغین در سطح آب کاهش دهد.

ایده استفاده از دانه های  پلی استیرنی Expanded beads polystyren برای کنترل لارو پشه هـا بـرای اولـین بار توسط آقای رایتر (Reiter )پیشنهاد شـد، ایـن دانـه هـای گرد از اندازه های یک شکل که قطـر آنهـا بـه فرمولاسـیون و روش انتشار بـستگی دارد، تـشکیل شـده اسـت و قطـر ۳-۲ میلیمتر آن جهت کنترل لارو بهینه است .لایه های دانه های پلی استیرنی گذشته از مشکل نمودن تنفس لاروهـا، از خـروج فرم بالغ از پوپ و تخمگذاری پشه ها نیز جلـوگیری مـیکننـد.اسـتفاده از روش دانـه هـای پلـی اسـتیرن در کـشورهای دارای مشکل انتقال بیماری توسـط پـشه هـا نظیـر سـریلانکا، مالزی، زامبیا، تانزانیا، ایالت تامیل نادو در هند، مصر و برزیل با موفقیـتهـای چـشمگیری همـراه بـوده اسـت. طـی مطالعه ای از پلی اسـتیرن خـرد شـده مـازاد (SWAP )جهـت کنتــرل  Culex quinquefasciatus در چاه هــای فاضــلاباستفاده شد که هر چند در محیط آزمایشگاهی با تکثیـر پـشه همراه بود اما در محیط صحرایی با موفقیت چـشمگیر همـراه بود اما توصیه به استفاده از آن بـه مطالعـات تکمیلـی بعـدی موکول گردید.

دانه های EPS میزان خروج بالغین Aedes triseriatus را بوسـیله ممانعت از خروج حشرات از پوپ به طریقه نرمال، کاهش داد.
نتایج بدست آمده از مطالعه کیت و همکارانشان (۱۹۹۱ ) در مصر اثبات کـرد کـه دانـه هـای پلـی اسـتیرنبسیار مؤثرتر از روغن، در کنترل مکانهای رشد ونمو پشه ها بود. تعداد پشه های صید شده از توالتهای گودالی تیمار شده با دانه های پلی استیرن، تقریباً به فاصله زمانی بسیار کوتـاهی بعد از تیمار کردن، به حد صفر کاهش پیدا کرد و همچنین این خاصیت برای مدت زمان پنج ماه باقی ماند.

دانه های پلی استیرن بایستی بر اساس زیستگاههای طبیعـی موجود در منطقه بکار گرفته شوند. ایـن دانـه هـا مـیتواننـد درزیستگاههایی مانند مخازن فاضلاب و اسـتخرهای جمـع آوریفاضلاب بکار گرفته شـوند. علـی الخـصوص، ایـن مـواد دارایاثربخـشی بیـشتری در طـول ماههـای گـرم سـال، نـسبت بـهماههایی که در آن بارندگی صورت میگیرد، میباشد. ایـن امـربه دلیل عدم پوشش کافی دانه های پلیاسـتیرن بـر روی سـطحآب میباشد. در اماکن احداث سـاختمانهـا، تانکهـای سـیمانی،بشکه، تانکر آب و سایر ظروف بزرگ، نیاز است که این امـاکنهمراه با دانه های EPS بکـار رونـد. در چـشمه هـای متـروک وتانکهای پشت بـامی، دانـه هـای EPS بایـستی علیـه خـروج وتخمگذاری پشه ها در طـول سـال بکـار گرفتـه شـود. در همـهتانکهای آب پشت بـامی، بایـستی دانـه هـای EPS در سراسـرجامعــه، جهــت کــاهش انتقــال مــوارد مالاریــا بوســیله .An. stephensi بکار گرفته شوند.

کنترل بیولوژیک سوسری ها:

سوسری آلمانی یکی از متداولترین گونه های آفت خانگی با توانایی تولید مثل بالا، و حامل بسیاری از عوامل بیماری زا و حساسیت زا در انسان می باشد. کنترل این حشره از لحاظ اقتصادی و بهداشت عمومی اهمیت زیادی دارد. درمطالعه ای نشان داد که پیری پروکسیفن در غلظتهای بالا، با ایجاد اختلالات شدید در رشد طبیعی اندامهای تناسلی در هر دو جنس، از پدیدار شدن اشکال بالغ جلوگیری نموده و در نتیجه منجر به عقیم شدن حشرات می گردد. مطالعات بافتی روی بیضه ها و تخمدانهای اشکال غیر بارور موجب تحلیل سلولهای دیواره اوسیت، اختلال در ویتلوژنز، تحلیل دیواره های بیضه، بی نظمی و اختلال در پدیده اسپرماتوزنز و کاهش تعداد اسپرماتوسیت و اسپرم شد.

استفاده از اسپورهای قارچ متاریزیوم آنیزوپلیه در محل حضور سوسری می تواند به کاهش قابلیت اکولوژیکی سوسری آلمانی در این نواحی کمک کند.

کنترل بیولوژیک کنه ها:

هر سویه قارچی(متاریزیوم آنیزوپلیه، بواریا باسیانا و لکانیسیلیوم پسالیوته) با روش خاص و متمایز از سایر سویه ها کوتیکول کنه را تحت تاثیر قرار داده و سپس در هموسل آن نفوذ می کند و با مکانیسمی متفاوت سبب کشتن کنه ها می شود. با استفاده از نتایج این مطالعه می توان مناسب ترین سویه قارچی برای کنترل بیولوژیک بندپایان و کنه ها را با توجه به ساختار و ترکیبات موجود در تگومنت آنها انتخاب کرد.

اثر کشندگی سویه های قارچی انتوموپاتوژن متاریزیوم آنیزوپلیه به عنوان یک ترکیب بیوکنترل جایگزین علیه آرگاس پرسیکوس به عنوان یک کنه مهم در طیور نشان داد. تحقیقات بیشتری برای اثبات این نتایج در این زمینه نیاز است.

در مطالعه ای اثرضد کنه‌ای قارچ لکانیسیلیوم پسالیوته علیه کنه بوافیلوس آنولاتوس گزارش شده است. ‌ ‌

در مطالعه انجام شده دیگر میتوان امیدوار بود که از سوسپانسیون روغن حاوی قارچ  BB برای مبارزه با کنه هیالوما استفاده شود.
منابع: 

۱- اثر تماسی جوونوئید، پیری پروکسیفن، بر ساختاربافتی اندامهای تناسلی داخلی سوسری آلمانی Dictyoptera: Blattellidae) Blattella germanica)،فتح پور حسین،حسن پور شهرام،تاجی افروز.زیست شناسی ایران،زمستان ۱۳۸۷،ذوره ۲۱،شماره ۵.

۲- تولید حشره کش های میکروبی و لزوم استانداردسازی آنها،احمدیان رومینا، حسینی فخری السادات.

۳- بررسی استفاده از پلیاستیرن تجاری و پلیاستیرن خرد شده مازاد بر کنترل گونه هایمختلف آنوفل، ابوذر سلطانی، دکتر حسن وطن دوست ،دکتر حسین جباری،مجله پزشکی هرمزگان سال سیزدهم شماره سوم پاییز ۸۸ صفحات ۱۵۷-۱۴

۴- بررسی تاثیر قارچ متاریزیوم آنیزوپلیه به عنوان عامل کنترل بیولوژیک سوسری آلمانی،عابدی علی،دایر محمد سعید، مجله علوم پزشکی مدرس، بهار وتابستان ۱۳۸۴.

۵-کنترل بیولوژیک کنه بالغ آرگاس پرسیکوس توسط سویه های مختلف قارچ انتوموپاتوژن متاریزیوم آنیزوپلیه در شرایط آزمایشگاهی،پیر علی خیر آبادی خداداد،دهقانی سامانی امیر، نجفی دهکردی صفورا، صادقی مهر محمد.میکروبیولوژی دامپزشکی،پاییز و زمستان ۱۳۹۲،دوره ۹، شمراه ۲از صفحه ۹۹ تا صفحه ۱۰۹ .

۶- بررسی اولیه اثرات برخی از قارچ های انتموپاتوژن بر روی مراحل مختلف رشد کنه بوافیلوس آنولاتوس در ایران،خداد پیر علی، حمیدرضا حداد زاده،مهری رزاقی، رسول زارع، شاهرخ رنجبر،مقاله ۱۰،دوره ۶۲،شماره ۴ریالزمستان ۱۳۸۶.

۷- مبارزه با کنه هیالوما با استفاده از اسپور قارچ Beaveria bassiana، محمد میرزایی،امید دیانی،طوبی ملایی،مقاله ۹،دوره ۴ شماره ۴ ، بهار ۱۳۹۵، صفحه ۸۳-۸۸

 

توسط |۱۳۹۸/۱/۱۲ ۱۸:۵۱:۱۳فروردین ۱۲ام, ۱۳۹۸|دسته‌بندی نشده|