کنه های نرم

کنه های نرم

کنه های نرم از خانواده Argasidae در راسته Metastigmata میباشند.

کنه های نرم را گاهی کنه های tampanیا non scurate هم میگویند.

حدود ۱۵۰گونه کنه نرم وجود دارد که در ۴جنس Argas ،Ornithodoros ،Otobius ،Antricola قرار میگیرند.فقط سه جنس اول شامل گونه هایی است که به انسان حمله میکنند و انواع آنتریکولا بیشتر در قاره آمریکا روی خفاش یافت میشوند درحالی که گونه های آرگاس اغلب انگل پرندگان اهلی،وحشی و خفاش میباشند ولی یکی از آنها یعنی آرگاس پرسیکوس غالبا به انسان هم حمله میکند.

در جنس اتوبیوس،گونه Otobius megnini معمولا گاهی انسان را نیش میزند.

کنه های نرمی که از نظر پزشکی اهمیت دارند به جنس اورنیتودوروس تعلق دارند.

تشخیص کنه های مهم پزشکی در جنس آرگازیده:

Ornithodoros:

این جنس در آمریکای شمالی، مرکزی،جنوبی،آسیا، آفریقا،اروپا تقریبا انتشار جهانی دارد و انتشارش در کشورهای گرمسیر بیش از مناطق معتدل میباشد.

این کنه ها ممکن است چشم داشته یا بدون چشم باشند.درز یا شیاری ندارند که سطح پشتی و شکمی را از هم جدا کند.نقش های روی جلد شامل برجستگی های کوچکی است که در سطح پشتی و شکمی وجود دارند و هیپوستوم به خوبی رشد کرده است.

مهمترین گونه های ناقل اورنیتودروس ها شامل:

O. moubata, O. erraticus,O. tholozani, O. hermsi, O. talaje, O. turicata,O. venezuelensis, O. verrucosus می شوند.

کنه های بالغ اورنیتودوروس بیضی شکل و در جهت پشتی شکمی پهن شده اند ولی شکل آنها برحسب گونه متفاوت است.جلد سخت و چرم گونه و چین خورده است.جلد دارای برجستگی های ظریف ،صفحات گرد یا چند ضلعی است که در امتداد شعاع منظم شده است.اسکتوم در این کنه ها وجود ندارد.کاپیتولوم یا سر دروغین در قسمت شکمی قرار دارد از پشت دیده نمیشود.

قطعات دهانی را جمعا کاپیتولوم می نامند و مرکب از یک جفت پالپ ۴بندی پا مانند به نام پدیپالپ،یک هیپوستوم دندانه دار در مرکز و یک جفت کلیسر در طرفین است.سطح کلیسرها غلاف نرم و بدون دندانه دارد.کلیسرهای برنده و نیرومند در انتها دارای دندانه های قوی است و همراه هیپوستوم در موقع تغذیه وارد بدن میزبان میشود.پالپ ها عضو حساسه هستند و وارد پوست میزبان نمیشوند.

مخرج در سطح شکمی و به فاصله تقریبی۱/۳ از لبه خلفی بدن باز میشود در حالی که منفذ تناسلی بلافاصله در پشت پایه کاپیتپلوم قرار دارد.

منافذ تنفسی جلو کوکسای پاهای خلفی قرار دارند.

نرو ماده از نظر شکل ظاهری خیلی شبیه هم هستند ولی شکل منافذ تناسلی آنها متفاوت بوده و در نرها مشخص تر است.

هردو جنس خون میخورند و میتوانند ناقل بیماری باشند.

Argas:

این جنس کم و بیش انتشار جهانی دارد.ای کنه ها فاقد چشم و به طور مشخص پهن میباشند.لبه های بدن فشرده شده است و حتی موقعی که خون خورده باشند نازک باقی می مانند.جلد چین خورده و چروک دار است.آرگاس پرسیکوس را عموما کنه ماکیان میگویند و کنه آرگاس رفلکسوس نیز کنه ای است که به کبوترها حمله میکند.هر دو کنه گاهی انسان را مورد گزش قرار میدهند.

Otobius:

این جنس در شمال و جنوب آمریکا،هندوستان و آفریقا یافت میشوند.چشم ندارند و هیپوستوم در بالغین خیلی کوچک است.عمومی ترین گونه O. megnini کنه خاردار گوش است که بدن این گونه با خارهای کوچکی پوشیده شده است.لارو و نمف هر دو در گوش گاو،اسب،گوسفند،سگ و گربه و حیوانات مختلف وجود دارند.اتوبیوس های بالغ خون نمیخورند و انگل نیستند.

دوره زندگی:

آرگازیده ها پس از خونخواری چندین دسته تخم کوچک ۴-۶تایی که هر دسته شامل ۱۰۰-۱۵ تخم میشود می گذارند.تخم ها در اطراف محل استراحت کنه های بالغ از قبیل شکاف و درز دیوارها،کف خانه ها،مبلمان منازل،خاک و خاشاک لانه جوندگان و یا محل خواب حیوانات و پرندگان گذاشته میشوند.

کنه های آرگازیده دارای دگردیسی ناقص هستند واز تخم های تفریخ شده لارو کوچک ۶پا که ظاهرا شبیه بالغ است خارج میشود.لارو ۶ پابسیار فعال بوده و برای خونخواری به دنبال میزبان میگردد.لارو پوست اندازی کرده و تبدیل به نمف ۸پا که بسیار شبیه به بالغ است میشود.

کنه های آرگاز۵-۴مرحله  و بعضی گونه ها تا ۸ مرحله نمفی مشخص دارند.

در هر مرحله قبل از پوست اندازی نیاز به یک خونخواری دارند.خونخواری معمولا هنگام غروب یا در طول شب انجام میشود.

دوره زندگی از تخم تا بالغ شدن ۶تا۱۲ماه طول میکشد که این مدت بستگی به گونه کنه،حرارت،فراهم بودن خون برای تغذیه دارد.


این کنه ها میتوانند گرسنگی را برای مدت طولانی تحمل کنند.انتشار لارو ونمف و بالغ به صورت لکه ای و محدود به خانه ،لانه یا محل استراحت میزبان میباشد.

اهمیت پزشکی:

گزش کنه های نرم همراه با درد و آلرژی و حساسیت می باشد.کم خونی حاصل از خونخواری کنه ها نیز در کودکان دیده شده است.

۱-تب راجعه منتقله:این بیماری در مناطق گرمسیر،نیمه گرمسیر و بعضی نواحی معتدله مثل آمریکای شمالی و اروپا دیده شده است.

عامل بیماری Borrelia duttoni و Borrelia persicaاست که گونه اخیر توسطO. tholozani منتقل میگردد.

در هیچ یک از گونه های اورنیتودروس آلودگی به وسیله مدفوع منتشر نمیشود.

۲-تب کیو:

یک بیماری ریکتزیایی که عامل آن Coxiella burneti میباشد.اصولا بیماری جوندگان و پستانداران کوچک و چهارپایان اهلی میباشد.بیماری به آسانی به افرادی که از شیر یا غذای آلوده استفاده میکنند انتقال می یابد.

۳-در مقالات انجام گرفته در همدان و چهار محال بختیاری کنه های اورنیتودروس آلوده به CCHF مشاهده شده است که احتمال انتقالCCHFتوسط کنه های نرم را نشان می دهد.

مبارزه:

کنه هارا ممکن است با کندن از میزبان جدا کرد.دود سیگار غالبا کنه را تحریک کرده و باعث میشود کنه ضمائم دهانی خود را از پوست خارج کند.مالیدن روغن کرچک،پارافین طبی و وازلین منافذ تنفسی رامسدود کرده و کنه، میزبان را رها کرده وپس از چند ساعت به زمین میافتد.بهترین روش برای جدا کردن کنه از میزبان استفاده از کلروفرم،اتر،بنزن یا دیگر مواد بیهوش کننده است.آغشته کردن لباسها به دورکننده ها میتواند باعث جلوگیری از حمله کنه ها به انسان تا حدودی شود.سم پاشی کف اتاقها،شکافها،ترکهای دیوار،وسائل منازل و محل استراحت کنه ها با سموم مناسب پیشنهاد میگردد.

منبع:کلیات حشره شناسی پزشکی،تالیف م.و.سرویس؛ترجمه دکتر سید محمد علی سیدی رشتی،دکتر مرتضی زعیم،دکتر محمد ابراهیم صائبی؛انتشارات دانشگاه تهران

توسط |۱۳۹۷/۱۲/۶ ۱۵:۲۰:۴۶اسفند ۴ام, ۱۳۹۷|دسته‌بندی نشده|